شیمی گستر آریا

سوربیتول چیست؟

سوربیتول الکل پلی هیدریک است. در طبیعت به‌طور گسترده‌ای دیده می‌شود و در سیب، گلابی و هلو وجود دارد. این سوربیتول در حال حاضر در مقیاس صنعتی توسط هیدروژناسیون دکستروز تولید می‌شود.

نام تجاری:SORBITOL

فرمول شیمیایی: C6H14O6

نام‌های دیگر: Sorbitol , D-Sorbitol, Hexitol

سوربیتول الکل پلی هیدریک است. در طبیعت به‌طور گسترده‌ای دیده می‌شود و در سیب، گلابی و هلو وجود دارد. این سوربیتول در حال حاضر در مقیاس صنعتی توسط هیدروژناسیون دکستروز تولید می‌شود.

پودر سوربیتول به‌طور گسترده‌ای در شیرین‌کننده‌های مصنوعی استفاده می‌شود و مشتق شده است از شربت گلوکز که خواص مختلفی دارد. پودر سوربیتول باعث خرابی دندان‌ها نمی‌شود و برای بیماران دیابتی خوب است. خواص آن‌ها باعث می‌شود که سوربیتول در خیلی محصولات دارای مواد مطلوب و مورد علاقه باشد كه تحت شرايط خاصي از گلوكز به‌دست مي‌آيد قند حاصل از آن جزو قندهاي الكلي و قند مخصوص بيماران ديابتي است و مي‌تواند در محصولات صنايع پخت جهت بيماران ديابتي مورد استفاده قرار گيرد. سوربيتول شيرين‌كننده‌ای است که به آساني در آب حل مي‌شود و در مقابل حرارت پخت ثبات دارد و چون جاذب رطوبتی است به‌عنوان يك نرم‌كننده بافت مورد استفاده قرار مي‌گيرد. درجه شیرینی آن تقریباً نصف درجه شیرینی ساکارز است این ماده به‌عنوان یک شیرین‌کننده برای غذاهای افراد دیابتی و غذاهای کنسرو شده همچنین به‌عنوان یک نرم‌کننده و ماده‌ای که رطوبت را به خود جذب می‌کند در کنسروها استفاده می‌شود به‌طوری‌که این ماده به شکل شربتی با غلظت ۷۰% به مقدار ۵ تا ۱۵ درصد اضافه می‌شود. سوربیتول به دو شکل وجود دارد. سوربیتول پودر شده جانشین ساکارز می‌شود و شربت سوربیتول جایگزین شربت گلوکز می‌شود. پودر سوربیتول به‌طور گسترده‌ای در شیرین‌کننده‌های مصنوعی استفاده می‌شود و از شربت گلوکز مشتق شده که خواص مختلفی دارد.

کاربرد سوربیتول در صنایع غذایی

موارد استفاده عمده آن در محصولات صنعت شیرینی‌سازی با شیرینی کم، به‌خصوص درنبات‌ها و صمغ‌ها، آدامس‌ها و شکلات‌ها و شکلات‌های رژیمی بدون قند و تافی و پاستیل است که دیابتی‌ها نیز می‌توانند مصرف کنند.

@title

مورد دیگرآن در تولید کیک و کلوچه و نان به‌دلیل خاصیت هیگروسکوپیک به همراه گلیسرین و پروپیلن گلیکول سبب حفظ رطوبت محصول شده و رتروگرداسیون (بیاتی) را به تعویق می‌اندازد.

فاسد نشدن و طمع شیرین مطبوع آن نیز خواص کلیدی مهمی برای استفاده از این ماده در خمیر دندان است همچنین در روغن‌های مو و پوست و اغلب مواد چرب به کار می‌رود. از توانایی سوربیتول اغلب به‌منظور پایداری امولسیون‌ها و سوسپانسیون‌ها که اثر تثبیت کننده دارد و از دست دادن آب را کنترل می‌کنند، استفاده می‌شود.

سوربیتول یک الکل پلی هیدریک می باشد و در طبیعت به طور گسترده ای توزیع شده است غنی ترین منبع سوربیتول دانه های سماق کوهی (Rowan or maintain Ash berry) می باشد . اما فراورده طبیعی و دست نخورده آن از نظر تجارتی ارزشی ندارد .این ماده هم اکنون توسط احیاء شیمیایی گلوکز (دکستروز ) تهیه می شود .

سوربیتول بر خلاف ساخارین وسیکلاماتها ماده با ارزشی در ساخت شکلاتهای دیابتی و شیرینهای دیابتی می باشد. مقدار شیرینی این ماده به حجم استفاده شده از آن بستگی دارد. واز این حیث، این ماده تقریباً مشابه گلوکز است. سوربیتول در شکل تجارتی به فرم کریستال و شربت بوده و فرم کریستالی آن برای ساخت شکلات استفاده می شود.

سوربیتول یک الکل جاذب الرطوبه است و درجه شیرینی آن تقریباً نصف درجه شیرینی ساکارز می باشد این ماده به عنوان یک شیرین کننده یرای غذاهای افراد دیابتی و غذاهای کنسروشده و همچنین به عنوان یک نرم کننده و ماده ای که رطوبت را به خود جذب می کند. در کنسرو شده و همچنین به عوان یک نرم کننده و ماده ای که رطوبت را به خود جذب می کند در کنسروها استفاده می شود به طوریکه این ماده به شکل شربتی با غلظت ۷۰% به مقدار ۵ تا ۱۵ درصد اضافه می شود.

سوربیتول بوسیله احیاء الکتروشیمیایی تهیه شده، اما توده سوربیتول بوسیله هیدروژناسیون کاتالیتیکی گلوکز ساخته می شود. سوربیتول در بدن مصرف شده و ۹۸% سوربیتول موجود در غذا هضم شده و ۲۱% باقیمانده دفع می شود.

این ماده سمی نبوده، و در غذاهای افراد دیابتی ماده متشکله گلیکوژن و بنابراین گلوکز است. سوربیتول در محصولات دارویی و لوازم آرایشی و بهداشتی مختلف مثل خمیر دندان نیز استفاده می شود.

از جمله قندهای الکلی و پلی هیدریک الکلهای دیگر که در مواد رژیمی یا برای بعضی از منظورهای تکنیکی استفاده می شوند عبارتند از : گزیلیتول، مانیتول، مالتولوز، ایزومالتولوز، مالتیتول، ایزومالتیتول، لاکتوز، و لاکتیتول. بعضی از آنها عموماً در صنایع غذایی و دارویی استفاده می شوند، در حالیکه موارد استعمال بعضی از آنها توسعه یافته است .

برخی خواص و کاربردها

سوربیتول را نیز ممکن است، به جای گلیسیرین در فراورده های بیولوژیک جهت محافظت آنها بکار برد. سوربیتول به آسانی و بدون تجزیه شدن در شربتها، الکل و الکلهای چند هیدرکسیله حل شده، و به سهولت ساکارز تخمیر نمی گردد.

@title

و معمولاً آن را به جای ساکارز همراه با ساخارین و سیکلاماتها در نوشابه های عاری از قند برای جلوگیری از چاقی و با آنتی هیستامینها، باربیتوریکها و آلکالوئیدها برای بهتر کردن طعم آنها به کار می برند در مقایسه با گلوکز، سوربیتول به آهستگی توسط نفوذ از روده جذب می شود و سوربیتول در کبد به سرعت متابولیزه می شود .

جذب کند قندهای الکلی دلیلی برای اثر ملینی آن است که اگر به مقدار زیاد مصرف شود این امر اتفاق می افتد . سوربیتول یک ماده ضد پوسیدگی یا ضد کرم خوردگی است . سوبیتول و قندهای الکلی دیگر به آسانی در آب حل شده و دارای مزه شیرین می باشد .

فرمول ساختمانی گسترده سوربیتول و شکل مولکولی آن به صورت زیر است :

CH2OH-HCOH-HCOH-HCOH-HCOH-CH2OH

دولسیتول، مانیتول، سوربیتول، و سایر قندهای الکلی به مقدار زیاد در نباتات پراکنده اند. سوربیتول یک قند ۶ الکلی است که آنرا از میوه های گیاه سوربوز اوکوپاریا Sorbus aucparia از خانواده روزاسه بدست می آورند.

تولید این ماده در جنگ جهانی اول به علت اهمیت هگزانیترات مانیتول به عنوان چاشنی برای فولمینات جیوه آغاز گردید. مانیتول را از گلوکز تهیه نموده، و به عنوان محصول ثانویه مقدار قابل ملاحظه ای سوربیتول تولید می گردد. که در آن زمان استفاده ازآن محدود بوده ،ولی امروزه سوربیتول به دو صورت محلول و متبلور به کار برده می شود.

سوربیتول را به عنوان عامل مرطوب کننده(Humectant) و شیرین کننده بخصوص برای افراد مبتلا به مرض قند به کار می برند. سوربیتول در تجارت تحت عنوان سوربو (Sorbo) موجود است .

سوربیتول در میوه های روزاسه (سیب ، میوه های هسته دار) بسیار وجود داشته، و به منظور کاهش فعالیت آبی در غذاهای با رطوبت نسبی بالا و به عنوان نرم کننده و باز دارنده عمل کریستالیزاسیون استفاده می شود، و در طبیعت علاوه بر سیب در گالی و گوجه نیز یافت می شود.

غلظت سوربیتول در آب سیب ۳۰۰ تا ۸۰۰ میلی گرم در هر ۱۰۰ ملی لیتر است . سوربیتول توسط Acetobacter xylinum به L سوربوز که یک محصول واسطه برای برای سنتز تجارتی اسید اسکوربیک اکسید می شود . از اکسید کردن سوربیتول ، فروکتوز تولید می شود . مقدار گلوکز و گالاکتوزی که از طریق دهان وارد بدن می شوند، سبب افزایش سریع قند خون شده و در نتیجه انسولین تولید می شود تمام مونوساکریدهای دیگر مقدمتاً توسط کبد سوخت و ساز می شوند و مستقیماً به حالت گلوکز یا انسولین آزاد اثر نمی کند بعد از جذب فروکتوز ، ترشح انسولین فقط ۵۰ درصد مقداری است که بعد از جذب گلوکز ترشح می شود . بنابراین قندهایی که استفاده آنها توسط افراد دیابتی منبع شده است عبارتند از گلوکز ، گالاکتوز ، لاکتوز و مالتوز